by Trong on Fri Apr 25, 2008 5:09 pm
Hỏi: Trước khi tự khởi hiện thành Kalachakra, cần phải nhớ lại tất cả những gì biết được về tánh không. Xin thầy cho ít lời khuyên về điểm này.
Ðáp: Tánh Không nói ở đây là tánh không của đối tượng phủ định. Khi dùng chữ “không”, cần phải hiểu cái gì “không”. Ngài Long Thọ có nói, con người không thể tìm thấy trong các yếu tố đất, nước, lửa, gió, không gian v.v... Vậy con người nằm ở đâu? Ở đây phủ nhận đối tượng là phủ nhận các yếu tố vật lý, trước hết nhìn vào con người, rồi phủ nhận bằng các yếu tố đất nước lửa gió không gian. Còn ngài Nguyệt Xứng trong “Nhập Trung Ðạo” lại không nói thẳng về tánh không, mà ví chủ thể với chiếc xe có bảy phần, rồi lấy đó mà phủ nhận chủ thể.
Nói vậy là để quí vị thấy có rất nhiều phương pháp tiếp cận tánh không. Tánh không cũng có thể tiếp cận qua duyên khởi. Nếu quí vị có đã học qua chương Trí Tuệ trong Ðại Luận về các Giai Ðoạn Tu Chứng [Lamrim Chenmo], đại sư Tsong Khapa có nêu ra nhiều phương pháp tiếp cận tánh không.
Theo đó, tánh không thật sự không đơn giản. Tánh Không rất phức tạp vì trước hết chúng ta phải biết nhận định đâu là đối tượng bị tánh không phủ nhận. Nếu không nắm vững đối tượng phủ định, quí vị dù có chứng được bao nhiêu không gian hay hư không đi nữa cũng vẫn không phải đang thật sự quán tánh không. Tuệ giác tánh không không dễ thành tựu, vì hoặc là quí vị đang thật chứng tánh không, hoặc không phải. Tánh Không là một đường tơ mỏng manh, hai bên là vực thẳm, phải thận trọng đừng rơi vào. Hai vực thẳm này là thường kiến [chấp sự vật tự có và thường còn] và đoạn kiến [chấp sự vật rỗng rang không thật có]. Hoặc quí vị an trụ được trên đường tơ mỏng manh, hoặc rơi vào một trong hai hố thẳm. Tánh Không vì vậy không đơn giản. Nhưng nếu quí vị có khả năng thấy được rõ ràng đối tượng phủ định thì mọi sự lại dễ dàng hơn nhiều. Vậy quí vị phải tập nhận định xem đối tượng phủ định là gì.
Ðức Đalai Lama thường giảng, nói theo ngài Long Thọ, con người không phải là đất, nước, lửa, gió v.v..., nhưng không phải vì vậy mà có thể kết luận con người không hiện hữu. Ngược lại, con người có hiện hữu, là hợp thể của đất, nước, lửa, gió, không gian, ý thức. Sáu yếu tố này tập hợp lại, rồi con người là cái tên được gán lên hợp thể đó, gọi là giả danh. Con người hiện hữu tùy vào sự tập hợp của các hợp thể tâm lý và vật lý. Suy luận này có hai chiều: con người không thể tìm ra, nhưng hiện hữu tùy thuộc vào cái tên gán vào hợp thể, là giả danh. Vậy theo phương pháp tiếp cận này, thấy tánh không là thấy được sự thiếu vắng những đặc tính độc lập, cố định. Cần phải nhìn ra đối tượng phủ định trước khi có khả năng chứng ngộ về tánh không. Vấn đề này rất sâu rộng cần phải nói thật nhiều. Thầy nghĩ quí vị cũng nên biết.
Hỏi. Xin thầy chỉ cho biết đối tượng phủ định trong bài nhật tụng Kalachakra.
Ðáp. Thường chúng ta hay nói đến tánh không của con người, của cái ly, của những vật bên ngoài. Thầy nhớ kinh nghiệm đầu tiên của thầy trong đời này là khi nghe đức Đalai Lama nói rằng ngay chính Tam bảo cũng chỉ là không, cũng chỉ là giả danh. Thầy nghe xong giật mình. Thầy xuất gia, cúng dường tất cả cho Tam bảo, trọn vẹn ước nguyện, hy vọng, chờ đợi đều đặt ở tâm qui y tam bảo, bỗng dưng nghe nói Tam bảo cũng không có tự tánh, cũng chỉ là giả danh. Thật như một cú sốc trong tim, một cảm giác mất mát, trống vắng, như vừa đánh mất một điều gì trân quí vô cùng.
Ðiều này thật sự gây khủng hoảng. Thường thường chúng ta có khuynh hướng thích tánh không vì tánh không phủ nhận tất cả những điều tiêu cực như tham lam, giận dữ, phiền não, ác nghiệp v.v..., tất cả đều có thể tịnh hoá nhờ thiền quán tánh không. Chúng ta cảm thấy rất phấn khởi tu tập tánh không. Rồi bỗng dưng lại nghe nói ngay cả những điều tốt đẹp trong cuộc sống, như Tam bảo, như những vị thầy đã đạt đạo, cũng không có tự tánh, cũng chỉ là giả danh, điều này khiến chúng ta cảm thấy sợ hãi bất an. Trong trường hợp này, đối tượng phủ định là tính chất cố định mà chúng ta lầm lẫn gán lên Tam bảo, lên đấng đạo sư.
Phương pháp phân tích tìm đối tượng phủ định này có thể được hành trì ở nhiều chỗ trong bài tụng Ðạo sư du già. Ví dụ như khi khởi hiện thân Phật Kalachakra, quí vị phải luôn luôn nhớ tới tánh không của cảnh Phật trong quán tưởng. Bằng không sẽ có khuynh hướng tưởng lầm thân Phật và cảnh Phật hiện ra có tự tánh. Ví dụ khi quán tưởng ánh sáng và nước cam lồ rót xuống, nếu không nhớ nghĩ về tánh không, sẽ thấy từng bợn ánh sáng với từng giọt nước lớn đổ trên đầu. Hết 90% người tu khi tiến đến giai đoạn này thường mê đắm cảm giác hỉ lạc, luôn có khuynh hướng quên mất tánh không của kinh nghiệm đang hiện trong quán tưởng. Ví dụ khi quán tưởng mình là Kalachakra, quí vị sẽ có cảm giác rất rõ rệt: “tôi là Kalachakra, tôi là Kalachakra”, nhưng nếu không hiểu vì sao lại có chuyện như vậy xảy ra, không hiểu về nền tảng của tánh không, sẽ có khuynh hướng thấy thân tự khởi hiện Kalachakra này là chắc thật, là có tự tánh.
Thầy còn nhớ lúc nhỏ khi nhận pháp quán đảnh, vì quá nhỏ nên không ai giải thích tận tường về tánh không cho thầy nghe, các sư phụ của thầy chỉ đơn giản nói rằng bây giờ con quán tưởng tánh không, rồi từ tánh không khởi hiện đức Bạch y Quan Âm v.v... Thầy lúc đó quán tưởng thân mình vỡ tan thành từng tế bào li ti, rồi tan biến hết. Ðột nhiên một vệt ánh sáng hiện ra, từ từ tụ lại thành hình Phật. Thầy lúc nhỏ khởi hiện thân Phật từ tánh không theo cách này. Thầy nghĩ phần lớn quí vị cũng làm giống như vậy.
Ðây đương nhiên không phải là cách quán tưởng tốt nhất. Muốn quán tánh không, trước hết phải quán về sự không có tự tánh của cái tôi, rồi từ tánh không của cái tôi mà khởi hiện thân Phật. Còn tưởng tượng thân vật lý của mình tan biến đi rồi lại hiện thành ánh sáng với hình tướng Phật, làm như vậy thật ra không đúng cách lắm. Chúng ta cần quán về đối tượng phủ định, quán thấy đối tượng phủ định này vốn không có, trên suốt đường tu. Ví dụ khi lạy sám hối, khi cúng dường, tán dương Phật, v.v..., lúc nào cũng là cơ hội tốt để quí vị tìm đối tượng phủ định. Khi khởi hiện thân Phật, khi tụng chú, bất cứ lúc nào quí vị cũng nên nhận diện đối tượng phủ định để thiền quán tánh không.